Làng Ẩm Thực Tây Nguyên
Trang chủ › Văn Hóa Ẩm Thực

Văn hóa uống cà phê của người dân thủ phủ Buôn Ma Thuột

Ban biên tập Làng Ẩm Thực Tây Nguyên · · Cập nhật

Ở Buôn Ma Thuột, uống cà phê không phải thú vui cuối tuần mà là nhịp sống hằng ngày. Người dân bắt đầu ngày mới bằng ly phin robusta đậm đặc, ngồi quán sân vườn trò chuyện cả tiếng đồng hồ, gặp gỡ bạn bè, bàn công việc và cả mua bán cà phê bên những ly cà phê. Bài viết giới thiệu những thói quen làm nên văn hóa cà phê của "thủ phủ cà phê" Việt Nam và cách để bạn uống như người địa phương.

Vì sao Buôn Ma Thuột được gọi là thủ phủ cà phê?

Đắk Lắk là tỉnh có diện tích cà phê lớn hàng đầu cả nước, chủ yếu là cà phê vối (robusta). Buôn Ma Thuột là trung tâm của vùng trồng ấy, nơi tập trung các cơ sở rang xay, thu mua, chế biến. Thành phố tổ chức Lễ hội Cà phê định kỳ và có Bảo tàng Thế giới Cà phê, thu hút du khách đến tìm hiểu.

Khi cà phê là sinh kế của phần lớn người dân, việc uống cà phê trở thành một phần tự nhiên của đời sống. Người ta uống cà phê của chính vùng đất mình trồng, có khi của chính rẫy nhà mình.

Ly cà phê đặc trưng: phin, robusta, đậm

Ly cà phê điển hình ở Buôn Ma Thuột là cà phê phin pha từ robusta rang đậm. Bột cà phê nhiều, nước ít, nhỏ giọt chậm, cho ra một lượng cà phê đặc sánh, đắng mạnh, hậu vị ngọt. Người địa phương thường uống:

  • Cà phê đen nóng: không đường hoặc ít đường, để cảm nhận rõ vị hạt.
  • Cà phê đen đá: rất phổ biến khi trời nắng trưa.
  • Cà phê sữa: sữa đặc có đường pha với cà phê phin, ngọt béo.
  • Bạc xỉu: nhiều sữa, ít cà phê, hợp người mới uống.

Đi kèm ly cà phê thường là ly trà đá hoặc trà nóng miễn phí, uống sau cà phê để làm dịu vị đắng. Nếu muốn tự pha đúng kiểu này ở nhà, hãy xem cách làm cà phê phin Buôn Ma Thuột.

Cà phê sáng: nghi thức của cả thành phố

Từ sáng sớm, các quán cà phê đã đông người. Người đi làm ghé uống trước giờ vào cơ quan, người lớn tuổi ngồi đọc báo, nhóm bạn tụ tập trò chuyện. Cà phê sáng thường đi kèm bữa sáng như bánh mì, bún đỏ, phở khô hay bánh căn ở quán gần đó.

Ở Buôn Ma Thuột, rủ nhau "đi cà phê" có thể là để gặp bạn, bàn chuyện làm ăn, thương lượng giá cà phê nhân, hay chỉ để ngồi. Quán cà phê là nơi thông tin được trao đổi, quan hệ được xây dựng.

Không gian quán: sân vườn, ghế thấp, ngồi lâu

Quán cà phê ở Buôn Ma Thuột đa dạng: từ quán cóc vỉa hè với ghế nhựa thấp, quán sân vườn rộng có cây xanh, ao cá, võng, đến quán hiện đại phong cách quốc tế. Điểm chung là người ta ngồi lâu. Một ly cà phê có thể kéo dài cả tiếng, thậm chí cả buổi, và chủ quán không giục khách.

Thời tiết cao nguyên mát mẻ, nhiều cây xanh khiến quán sân vườn đặc biệt được ưa chuộng. Nhiều quán thiết kế theo kiến trúc nhà sàn, dùng chất liệu tre, gỗ, thổ cẩm, tạo không khí Tây Nguyên.

Uống cà phê như người địa phương

Tình huốngGợi ý gọi món
Muốn cảm nhận vị robusta nguyên bảnĐen nóng, không đường, uống chậm
Trời nắng, cần tỉnh táoĐen đá hoặc sữa đá
Chưa quen cà phê đậmBạc xỉu hoặc yêu cầu pha nhạt hơn
Muốn thử hương vị khácHỏi quán có arabica hoặc cà phê pha máy

Một vài lưu ý: cà phê ở đây khá mạnh, người nhạy cảm với caffeine nên bắt đầu với ly nhỏ hoặc bạc xỉu. Đừng vội khuấy và uống ngay khi phin còn nhỏ giọt, hãy chờ phin rơi hết để cà phê đủ đậm. Và đừng ngại ngồi lâu, đó chính là cách uống của người Buôn Ma Thuột.

Cà phê trong đời sống buôn làng

Văn hóa cà phê không chỉ có ở phố. Ở các buôn Ê Đê quanh thành phố, nhiều gia đình cũng rang cà phê tại nhà bằng chảo gang, xay và pha uống mỗi sáng. Cà phê được mời khách bên cạnh rượu cần, và mùa thu hoạch cà phê đã trở thành nhịp năm mới của nhiều buôn làng. Bài mùa thu hoạch cà phê Tây Nguyên kể rõ hơn về khía cạnh này.

Cà phê trong những dịp đặc biệt

Ngoài thói quen hằng ngày, cà phê còn có mặt trong nhiều dịp quan trọng. Khách đến nhà được mời một ly cà phê pha sẵn thay cho chén trà. Trong mùa thu mua, người bán và người mua ngồi quán cà phê để thỏa thuận giá. Dịp Tết, nhiều gia đình biếu nhau gói cà phê rang xay của nhà mình như một món quà quê. Còn trong Lễ hội Cà phê, đường phố Buôn Ma Thuột có những không gian thưởng thức miễn phí, trình diễn rang xay, pha chế, thu hút người dân và du khách khắp nơi.

Cà phê và những thay đổi mới

Những năm gần đây, văn hóa cà phê Buôn Ma Thuột thay đổi nhanh. Bên cạnh ly phin truyền thống, xuất hiện cà phê pha máy, cà phê đặc sản (specialty) với robusta chất lượng cao, các quán nhỏ do người trẻ mở, rang xay tại chỗ. Người trồng cũng quan tâm hơn đến hái chín, sơ chế kỹ để nâng chất lượng hạt.

Dù vậy, ly phin đen đậm và thói quen ngồi lâu vẫn là trái tim của văn hóa cà phê ở đây. Mới hay cũ, người Buôn Ma Thuột vẫn coi cà phê là một phần không thể thiếu của mỗi ngày.

Gợi ý cho chuyến đi

  • Thử ít nhất một buổi cà phê sáng ở quán vỉa hè và một buổi ở quán sân vườn.
  • Kết hợp cà phê với món sáng địa phương như bún đỏ Buôn Ma Thuột.
  • Ghé tham quan bảo tàng, vườn cà phê để hiểu hạt cà phê đi từ rẫy đến ly như thế nào.
  • Mua cà phê làm quà từ cơ sở ghi rõ nguồn gốc, loại hạt và ngày rang.

Uống một ly cà phê ở Buôn Ma Thuột không chỉ là thưởng thức đồ uống. Đó là bước vào nhịp sống chậm rãi, cởi mở của một thành phố sống bằng cà phê và vì cà phê.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao cà phê Buôn Ma Thuột đắng và đậm?

Phần lớn cà phê ở đây là robusta, loại hạt có vị đắng mạnh và hàm lượng caffeine cao hơn arabica. Cách rang đậm và pha phin chậm làm ly cà phê càng đặc, đậm. Nhiều người địa phương thích uống đen không đường để cảm nhận rõ vị.

Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột tổ chức khi nào?

Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột được tổ chức định kỳ, thường vào khoảng tháng 3, khi Tây Nguyên vào mùa khô và sau mùa hoa cà phê. Nên theo dõi thông báo chính thức của tỉnh Đắk Lắk để biết lịch cụ thể từng năm.

Uống cà phê Buôn Ma Thuột có hại không?

Với người khỏe mạnh, uống lượng vừa phải thường không gây hại. Tuy nhiên robusta đậm, nhiều caffeine có thể gây mất ngủ, tim đập nhanh ở người nhạy cảm. Người có bệnh tim mạch, dạ dày, phụ nữ mang thai nên hỏi bác sĩ về lượng phù hợp.

Mua cà phê Buôn Ma Thuột làm quà nên chọn loại nào?

Nếu người nhận quen uống đậm, chọn robusta rang mộc hoặc pha một phần arabica. Nên chọn sản phẩm ghi rõ nguồn gốc, ngày rang, loại hạt, tránh cà phê tẩm hương liệu nếu muốn vị nguyên bản.

Bài liên quan