Làng Ẩm Thực Tây Nguyên
Trang chủ › Công Thức & Gia Vị

Công thức nấu lẩu gà lá é Phú Yên lai Tây Nguyên cực đỉnh

Ban biên tập Làng Ẩm Thực Tây Nguyên · · Cập nhật

Lẩu gà lá é kiểu Phú Yên lai Tây Nguyên là nồi lẩu nước trong, ngọt từ xương gà ta, có vị cay the của ớt xanh, chua nhẹ của măng chua hoặc me, và mùi thơm rất riêng của lá é tươi nhúng vào cuối cùng. Phần “lai Tây Nguyên” nằm ở măng rừng, sả, ớt hiểm và chén muối é giã chấm thịt gà. Nếu làm đúng, bạn sẽ có nồi lẩu thơm, nước ngọt thanh, thịt gà chắc, ăn với bún hoặc cơm lam đều hợp.

Hai vùng đất, một nồi lẩu

Lẩu gà lá é nổi tiếng ở Phú Yên và Đà Lạt, còn lá é là loại rau thơm mà người Tây Nguyên dùng hằng ngày trong muối chấm, gà nướng, canh. Từ giữa năm 2025, Phú Yên và Đắk Lắk được hợp nhất thành tỉnh Đắk Lắk mới, nên chuyện một nồi lẩu mang cả hơi thở biển miền Trung lẫn đại ngàn cũng trở nên gần gũi hơn. Phiên bản trong bài giữ nền nước dùng thanh của miền Trung, thêm những gì người Tây Nguyên yêu thích: măng, sả, ớt rừng và muối é.

Lá é là gì

Lá é, ở một số nơi gọi là húng lông hay é trắng, là cây rau thơm thuộc họ Hoa môi, lá có lông tơ mềm, mùi thơm hơi giống húng quế pha bạc hà và có chút the cay. Lá é dễ trồng, mọc nhiều ở vùng đất đỏ. Khi nhúng vào nước lẩu nóng, lá é tỏa mùi rất mạnh, nên chỉ cho vào ngay trước khi ăn.

Nguyên liệu cho 4 người

  • 1 con gà ta khoảng 1,2–1,5 kg (gà thả vườn, gà đồi).
  • 200–300 g lá é tươi.
  • 200 g măng tươi đã luộc kỹ, hoặc măng chua.
  • 5–6 quả ớt xanh, 3–4 quả ớt hiểm.
  • 3 cây sả, 1 củ gừng nhỏ, 2 củ hành tím.
  • Nấm rơm hoặc nấm mối (tùy mùa).
  • Muối, đường, nước mắm, hạt nêm (tùy chọn).
  • Bún tươi hoặc cơm lam để ăn kèm.

Sơ chế gà

Gà làm sạch, chà muối và gừng giã để khử mùi, rửa lại nước sạch. Tách phần đùi, lườn, cánh để chặt miếng vừa ăn. Phần xương lưng, cổ, chân dùng để nấu nước dùng. Ướp thịt gà với chút muối, tiêu, hành tím băm và một ít sả băm trong 15 phút.

Nấu nước dùng

  1. Chần xương gà qua nước sôi khoảng 2 phút, đổ bỏ nước để nước lẩu trong.
  2. Cho xương vào nồi với khoảng 2 lít nước, thêm sả đập dập, gừng nướng, hành tím nướng.
  3. Đun lửa nhỏ khoảng 40–60 phút, thường xuyên vớt bọt.
  4. Lọc lấy nước trong, nêm muối, chút đường, nước mắm cho vừa vị.
  5. Cho ớt xanh nguyên quả vào, đun thêm vài phút để nước có vị the.

Xào thịt gà trước khi cho vào lẩu

Bước này giúp thịt gà săn, thơm và nước lẩu không bị đục. Phi thơm hành tím và sả băm, cho thịt gà vào xào lửa lớn đến khi săn mặt. Sau đó đổ thịt vào nồi nước dùng, đun sôi lại khoảng 10–15 phút đến khi thịt chín mềm.

Phần “lai Tây Nguyên”

  • Măng: măng tươi luộc kỹ thái lát, cho vào nồi khi đun thịt. Măng chua cho vị chua thanh, thay cho me hoặc cà chua.
  • Ớt hiểm: đập dập thả vào nồi hoặc để riêng cho ai ăn cay.
  • Nấm mối: nếu đúng mùa mưa, vài cây nấm mối làm nước lẩu ngọt hơn nhiều.
  • Muối é chấm: giã muối hột, ớt hiểm, lá é, chút sả và vài giọt chanh. Thịt gà chấm muối é là cách ăn rất Tây Nguyên.

Bày lẩu và ăn

Đặt nồi lẩu lên bếp nhỏ giữa bàn. Lá é rửa sạch, ngắt cọng già, để riêng một rổ. Khi ăn, nhúng lá é vào nước lẩu vài giây rồi gắp ra ngay cùng thịt gà và bún. Lá é chín quá sẽ đen và mất mùi thơm. Có thể thêm rau muống, rau cải hoặc đọt bí để ăn cùng.

Thành phầnKiểu Phú Yên quen thuộcKiểu lai Tây Nguyên
Vị chuaMe, cà chuaMăng chua
Vị cayỚt xanhỚt xanh và ớt hiểm
Rau ăn kèmLá éLá é, đọt bí, rau rừng
ChấmMuối tiêu chanhMuối é giã
Tinh bộtBúnBún hoặc cơm lam

Bí quyết để nồi lẩu ngon

  • Chọn gà ta vừa tới, không quá già để thịt chắc mà không dai.
  • Nước dùng đun lửa nhỏ, vớt bọt thường xuyên sẽ trong và ngọt.
  • Không cho lá é vào nồi từ đầu vì lá sẽ đắng và đen.
  • Nêm nước lẩu nhạt hơn một chút vì khi ăn nước sẽ cạn dần và đậm lên.

Nếu bạn thích lá é nhưng muốn đổi món, hãy thử gà nướng lá é chuẩn vị Tây Nguyên, nơi lá é được nhồi vào bụng gà trước khi nướng. Còn để tìm hiểu thêm về lá é và các gia vị khác của vùng này, xem bài gia vị bản địa Tây Nguyên.

Trồng lá é tại nhà

Lá é khá dễ trồng trong chậu ở ban công nhiều nắng. Gieo hạt hoặc giâm cành, tưới vừa đủ ẩm, ngắt ngọn thường xuyên để cây ra nhiều nhánh. Có sẵn một chậu lá é, bạn có thể nấu lẩu bất cứ lúc nào mà không phải lo tìm mua.

Tận dụng nồi lẩu còn dư

Nước lẩu gà sau bữa ăn còn rất ngọt, đừng đổ đi. Lọc bỏ lá é đã nhúng, để nguội rồi cất ngăn mát. Sáng hôm sau, đun sôi lại, cho thêm một nắm gạo đã rang sơ, nấu thành cháo gà lá é: nêm vừa ăn, xé phần thịt gà còn lại bỏ vào, cuối cùng rắc lá é tươi thái nhỏ và tiêu. Một nồi lẩu tối hôm trước trở thành bữa sáng ấm bụng. Ngoài ra, nước lẩu cũng có thể dùng để chan bún, nấu mì hoặc làm nước dùng cho món canh rau. Chỉ cần lưu ý đun sôi kỹ trước khi dùng và không để nước lẩu quá một ngày trong tủ lạnh.

Câu hỏi thường gặp

Lá é có mua được ở thành phố không?

Có. Lá é bán ở nhiều chợ, siêu thị và cửa hàng rau đặc sản. Chọn lá còn tươi, xanh, không dập úng.

Lẩu gà lá é nên dùng gà gì?

Gà ta thả vườn hoặc gà đồi cho thịt chắc, nước ngọt. Gà công nghiệp thịt mềm và nhanh nhừ hơn, nước dùng nhạt hơn.

Vì sao lá é nhúng lẩu bị đắng?

Thường do nhúng quá lâu hoặc cho vào nồi từ sớm. Lá é chỉ cần nhúng vài giây là ăn được.

Có thể nấu lẩu gà lá é không có măng không?

Được. Măng chỉ là thành phần thêm kiểu Tây Nguyên. Có thể thay bằng me hoặc cà chua để tạo vị chua cho nước lẩu.

Bài liên quan